पोरानं बत्तीशी पार केली, पण लग्नासाठी पोरगी मिळेना…मुलींच्या अपेक्षा वाढल्या मुलगा नोकरीवालाच हवा….

पोरानं बत्तीशी पार केली, पण लग्नासाठी पोरगी मिळेना…
मुलींच्या अपेक्षा वाढल्या मुलगा नोकरीवालाच हवा….

आटपाडी प्रतिनिधी

जो तरुण पुण्यामुंबई सारख्या शहरात नोकरीला आहे .अशा तरुणांना आपली मुलगी द्यावी असं लोकांना वाटू लागले आहे.सध्याची लग्नसंस्था पैशाभोवती फिरणारी मागील काही दिवसांत तरुणांना मुलगी मिळण्याचे वास्तव भयानक झाल्यामुळे काही लोकांनी मुलींच्या कुटुंबियांना पैसे देण्याची प्रथा सुरू केली आहे. ही प्रथा आजही खेड्यापाड्यात सर्रासपणे सुरू आहे. ही बाब तरुणांसाठी जास्तच त्रासदायक ठरत आहे.

त्याचबरोबर लग्न करण्यासाठी मुलगा आर्थिकदृष्ट्या किती श्रीमंत आहे हे साधारणपणे बघितलं जात आहे. त्यावरुन स्थळ ठरवण्यात येतात. आर्थिक स्थैर्य न बघता लग्न करणारे कमी जोडपे सध्याच्या घडीला आपल्याला पहायला मिळत आहे.

पुरुषप्रधान संस्कृतीसध्या देशातील बहुतांश ठिकाणी आपल्याला पुरुषप्रधान संस्कृती पहायला मिळते. कुटुंबावर पुरुषांचा ताबा असल्याने महिलांच्या स्वातंत्र्यावर गदा येत असताना आपल्याला पहायला मिळत आहे.
ह्या गोष्टींमुळे सरळसरळ स्त्रीपुरुष भेदभाव होऊ लागल्याने मुली त्यांचे निर्णय स्वता: घेऊ शकत नाहीत. म्हणून लग्नासाठी मुलगा निवडण्यासाठी पूर्ण स्वातंत्र्य मुलींना नव्हते.

पण सध्या पाश्चिमात्य संस्कृतीचा मोठा प्रभाव भारतीयांवर पडल्याने बऱ्याच भागातील चित्र वेगळे आहे. आजकालच्या तरुणी लग्न झाल्यानंतरही जुन्या प्रथा झुगारून स्वता:च्या पायावर उभा राहण्याचं स्वप्न बघत आहेत.
ग्रामीण भागातील पुरुषप्रधान संस्कृतीसुद्धा लग्नासाठी काहीश्या प्रमाणात कारणीभूत ठरलेली आहे असे म्हणले तरी वावगे ठरणार नाही.

शेती व्यवसाय तोट्याचा असल्याचा समज ग्रामीण भागातील शेतकरी शेतीला तंत्रज्ञानाची जोड देत नसल्यामुळे शेतीतून अपेक्षित उत्पन्न निघत नाही. म्हणून शेती हा कायमच तोट्यातील व्यवसाय आहे असा गैरसमज शेतकऱ्यांचा झाला आहे म्हणून शेतकऱ्यांच्या मुलांना मुलगी देण्यास लोकं टाळतात. पण शेतीकडे व्यावसायिक दृष्टीने बघण्याची वृत्ती नसल्यामुळे आज तरुणांचे मानसिक खच्चीकरण होण्यास कारणीभूत ठरतेय.

बेरोजगारी, व्यवसाय, शाश्वती आणि गरजामागील काही दशकापासून जसे रोजगार वाढले आहेत तसेच बेरोजगारांची संख्याही वाढली आहे. उच्चशिक्षित तरुणही आज बेरोजगारीच्या विळख्यात अडकलेले आपल्याला पाहायला मिळतात.

MPSC आणि स्पर्धा परीक्षेची तयारी करणारे काही तरुण 7-8 वर्षे अभ्यासात घालून हाती काहीच न लागल्याने गावी परत जाऊन शेती करू लागले आहेत. ग्रामीण भागात एखादा छोटामोठा शेतीपूरक व्यवसाय जरी असला तरीही त्यातून गरजा पूर्ण होतील का? हा व्यवसाय चालण्याची शाश्वती आहे का? असे बरेच प्रश्न असतात म्हणून चांगले पैसे कमावणारे तरुणांना सुद्धा आज मुली द्यायला लवकर कुणी धजवत नाहीत.

….लग्नाचं वाढलेलं वय धोकादायक की परिणामकारक …

मागच्या दोन दशकापासून तरुणांच्या लग्नाचे सरासरी वय वाढलेले आपल्याला दिसेल. यासाठी आपल्याला शारिरिकदृष्ट्या आणि आर्थिकदृष्ट्या विचार करावा लागेल. आर्थिकदृष्ट्या स्थैर्य मिळाल्यावर काही तरुण लग्न करण्यास पसंती देतात. तर काही भविष्याचा विचार करुन लवकर लग्न करण्यास पसंती देतात. परंतु आर्थिकदृष्ट्या स्थैर्य न मिळवत लग्नाचा विचार करणारे तरुणसुद्धा आजकाल पहायला मिळतात.

उशीरा लग्न केलेल्यांना भविष्यात शारिरीक अडचणींचा सामना करावा लागू शकतो असे डॉक्टरांचे मत आहे. तसेच उशीरा लग्न केल्याने प्रजनन क्षमता कमी होते अशी माहीतीही डॉक्टरांनी दिली आहे. म्हणून लग्नाचं वाढतं वय काही प्रमाणात आपल्या भविष्यावर परिणाम करु शकतं. त्याचबरोबर मुलांच्या शिक्षणासाठी आणि त्यांच्या करिअरसाठी जो वेळ लागतो त्या कालावधीत पालकांच्या वयाने साठी पार केलेली असते. यामुळे आर्थिक स्थैर्य आणि शारिरिक अशा दोन्ही दृष्टीकोनातून विचार करुन लग्र करण्याला आजकाल तरुणांनी प्राधान्य द्यायला हवं.

मुलांचे लग्नाचे वाढत चाललेले सरासरी वय आणि मानसिक, कौटुंबिक परिणामदोन दशकांपूर्वी ग्रामीण भागात किंवा शहरी भागात मुलांना लग्नासाठी सहज मुली मिळत होत्या. परंतु वरील काही कारणांमुळे आता शिक्षित तरुणांना लग्नासाठी भटकावे लागत आहे. काही तरुण लग्न होण्यासाठी तात्पुरतं पुण्यासारख्या शहरात येऊन काम करतात. या सगळ्या गोंधळात मुलांचे वय वाढत जाते. पूर्वी 21-25 व्या वर्षी मुलांचे लग्न व्हायचे परंतु आता हेच लग्नाचे वय 30 ते 35 च्या घरात जाऊन ठेपले आहे.

लग्नासाठी मुलगी मिळत नाही म्हणून तरुणांचे मानसिक खच्चीकरण होऊ लागले आहेत. परिणामी मुलांचे कुटुंबीय सुद्धा आज मानसिक गर्तेत अडकलेले आहेत.

राष्ट्रीय कौटुंबिक आरोग्य अहवालाच्या नोव्हेंबर 2021 मधील सर्वेक्षणानुसार भारतातील लिंग गुणोत्तरानुसार 1000 पुरुषांमागे 1020 महिला आहेत. मागील काही दशकाच्या प्रमाणाच्या तुलनेत देशात महिलांच्या संख्येत लक्षणीय वाढ झाल्याची दिसून आली आहे.

दीड ते दोन दशकात ग्रामीण व्यवस्थेत झालेले बदलसाधारण दोन दशकांपूर्वी म्हणजे 2000 सालापासून भारतात तंत्रज्ञानाचे युग वेगाने उदयास आले. ही क्रांती जशी वेग घेऊ लागली तसेच खेडेपाडे बदलू लागले. हळूहळू तंत्रज्ञान गावागावांत पोहोचल्यामुळे लोकं जगाशी जोडले जाऊ लागले, आणि त्यांचा जगाकडे बघण्याचा दृष्टिकोन बदलला. परिणामतः वैचारिक पातळीवरही बदल झाल्याचे दिसून येऊ लागले. तंत्रज्ञानाबरोबर पाश्चिमात्य संस्कृती भारतात आल्याने त्याचे अनुकरण भारतीय करू लागले आणि वैचारिक दूरदृष्टी ग्रामीण भागात हळूहळू पसरायला लागली .या बदलामुळे लोकांच्या अपेक्षा साहजिकच वाढत गेल्या. शैक्षणिक आणि आर्थिक पातळीवर लोकं अधिक गांभीर्याने विचार करू लागले. ग्रामीण भागातील शेतकरी कुटुंबं सुद्धा शिक्षणावर भर देऊ लागले आहे.

दरम्यानच्या काळात लिंग गुणोत्तर प्रमाण हे पुरुषांपेक्षा महिला कमी असे असल्यामुळे ग्रामीण भागातील मुलींचे कुटुंबीय मुलींसाठी अधिक चांगले स्थळ शोधू लागले. म्हणून बेरोजगार आणि शेतकरी मुलांना लग्नासाठी मुलगी मिळणे कठीण गोष्ट बनली.लग्नाची बदललेली व्याख्या आणि मुलींच्या कुटुंबीयांच्या अपेक्षा वाढलेल्या.

याआधी भारतात महिलांचे प्रमाण हजार पुरुषामागे कमी असल्यामुळे साहजिकच मुलींच्या कुटुंबियांना आपल्या मुलींसाठी चांगले स्थळ मिळेल अशा अपेक्षा आहेत. जुन्या चालीरीतीप्रमाणे लग्नाचे प्रकार सध्या कमी झालेले आहेत.

प्रतिक्रिया
प्रत्येक वस्तूंच्या किंमती वाढल्या, डिझेल पेट्रोलचे दर वाढले, शेतीसाठी लागणारे रासायनिक खते औषधे यांचे दर वाढले . ट्रॅक्टरचे दर वाढले. त्याच पटीमध्ये शेतीमालाचे दर वाढले नाहीत. त्यामुळे शेतकऱ्याच्या दारी सदैव घरीच राहिली.
शेतीत केलेली मशागत, रासायनिक खते औषध फवारणी, केल्यानंतर त्याचा खर्चही शेतीतील माल विकून निघत नाही. त्यामुळे शेतकऱ्यांच्या मुलाला मुलगी द्यायला कोणी धजवत नाही.

गणेश जुगदर — अविवाहित शेतकरी